عباس قديانى
89
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
انتشار آن قريب به بيست و سه سال ادامه يافته است اين روزنامه مورد اعتناى كامل بزرگان زمان بود ، و از روزنامههاى وزين و پرسود به شمار مىرفته است . اخراجات خراجى بوده است كه براى نگاهدارى دستگاه اميران و پرداخت مخارج ايلچيان و رؤساى مغول پرداخت مىگرديده . اخسى از جمله قصبات ماوراء النهر . اخسيكث - اخشيكث - اخسيكت شهر قديم فرغانه ، بر ساحل شمالى سير دريا . در قرن چهارم ه . ق . پايتخت فرغانه بود . در اوايل قرن هفتم ه . ق . در جنگهاى سلطان محمد خوارزمشاه و در حملات مغول ويران شد . اگرچه پايتخت فرغانه به انديجان منتقل گرديد ، ولى تا مدتى اين شهر به نام اخسى ، دومين شهر فرغانه باقى ماند . خرابههاى آن هنوز هم باقى است . اخشنوار پادشاه هياطله در قرن پنجم ميلادى . اخشيد 1 - به معنى شاهزاده ، فرمانروا ، لقبى داراى ريشهء فارسى كه به برخى از فرمانروايان ترك داده شد در عصر مغول ، نام امراى فرغانه . 2 - نام سلسلهاى از اميران ترك كه از 939 تا 965 م . ( 320 تا 358 ه . ) در مصر فرمانروايى كردند . اخى بك فرستاده شاه اسماعيل صفوى نزد والى هرمز و حاكم لار ، امير علاء الملوك . ادادينرارى نام چندين نفر از پادشاهان آشور . ادب ( Adab ) از شهرهاى مهم سومر . ادب ، روزنامه اين روزنامه به همت مرحوم اديب الملك فراهانى ابتدا در تبريز و سپس در تهران انتشار مىيافت . آغاز انتشار اين روزنامه سال 1316 هجرى قمرى است ، اگرچه از حيث نفيس بودن به روزنامه تربيت نمىرسد ، اما از روزنامههاى مهم و مفيد عصر قاجاريه به شمار مىرفت . ادوارد برون خاورشناس انگليسى كه سهم بسزايى در شناساندن تمدن و فرهنگ ايران به اروپاييان داشته است . وى استاد دانشگاه كمبريج و به زبانهاى فارسى ، تركى و عربى آشنايى كامل داشت . از او آثارى چند دربارهء تاريخ ايران باقى مانده است كه از جمله مىتوان به تاريخ ادبى ايران در چهار جلد ، يك سال در ميان ايرانيان نام برد كه حاوى مطالب سودمندى در باب احوال اجتماعى و اخلاقى و فرهنگى ايرانيان مقارن انقلاب مشروطيت است .